DZIŚ

dodaj wiadomość | newsletter | kontakt

O czym przeczytasz

I. Jak wygląda handel ludźmi - ofiary, dane, statystyki

II. Co robi w tej sprawie Unia Europejska?

- prawo

- instrumenty walki

III. Gdzie o tym czytać?

I. Jak wygląda handel ludźmi w XXI wieku
W XXI wieku niewola pozostaje istotnym problemem o znaczeniu światowym. Współczesną formą niewolnictwa, naruszającą podstawowe prawa człowieka, stanowiącą wręcz najszybciej rozwijającą się działalność przestępczą, jest handel ludźmi. Co roku w samej Unii Europejskiej ofiarą handlarzy pada ponad sto tysięcy osób. Na całym świecie liczba ta jest, według danych statystycznych, co najmniej siedmiokrotnie wyższa.

1. Czynniki napędzające zjawisko handlu ludźmi
Wzmacnianiu i rozwojowi handlu ludźmi sprzyjają procesy globalizacyjne, wykorzystywanie nowych technologii, szybkość i łatwość podróżowania. Zjawisko handlu często powiązywane jest z nielegalną imigracją. Przemytnicy–handlarze oferują transport, czasowe zakwaterowanie, fałszywe dokumenty. Ceny ich usług są bardzo wysokie, a ich spłaty wymuszane często w drodze nielegalnego zatrudnienia lub prostytucji.

2. Ofiary
Ofiarami handlu ludźmi są w przeważającej mierze kobiety. Jako przyczyny takiego stanu rzeczy upatruje się przede wszystkim feminizację ubóstwa, bezrobocie, braki w wykształceniu oraz dyskryminację ze względu na płeć w krajach pochodzenia ofiar. Właśnie na ludzkiej nędzy, braku perspektyw, pozbawieniu środków do życia i dyskryminowaniu w kraju żerują handlarze, kierując się chęcią uzyskania zysków i wykorzystując popyt na wspomniane usługi. Interpol, ONZ, Międzynarodowa Organizacja ds. Dyskryminacji oraz inne międzynarodowe agencje potwierdzają, iż handel ludźmi jest o wiele bardziej dochodowy niż handel bronią i narkotykami, przy czym kary za ten pierwszy są ogólnie niższe od kar za dwa pozostałe.

Więcej:
http://www.cafebabel.com/pl/
http://www.europarl.europa.eu/news/expert/infopress_page

3. Statystyki
Oficjalne dane statystyczne dotyczące handlu ludźmi z pewnością nie odzwierciedlają ogromu zjawiska. Stąd liczne są próby oszacowania rocznej liczby ofiar przez różnorakie organizacje. Powoływana częstokroć Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji mówi o 700 tysiącach do 2 milionów ofiar rocznie.
Informacje, jakie udało się zgromadzić na temat handlu kobietami, wskazują, iż od początku lat 90. coraz więcej ofiar wywodzi się z Europy Środkowo-Wschodniej, o ile wcześniej dotyczyło to głównie kobiet z Azji, Ameryki Południowej oraz Afryki. Nadto Europol wskazywał, iż w 2002 r. 500 tysięcy kobiet zostało wysłanych do Unii Europejskiej. Przyczyn tych zmian upatruje się w przekształceniach geopolitycznych ostatnich 20 lat, w rozpadzie bloku sowieckiego, radykalnym zakwestionowaniu ideologii komunistycznej, globalizacji komunikacji, jakie to wynaturzyły wizję „wyzwolenia seksualnego” właśnie na korzyść swobodnego utowarowienia kobiet.

Więcej:
http://www2.mswia.gov.pl/
http://www.oska.org.pl/biuletyn/b1/dane.html
http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/slaves/etc/stats.html
http://www.cwasu.org/

II. DZIAŁANIA PODJĘTE PRZEZ UE
Wspólnota Europejska aktywnie włączyła się w walkę z handlem kobietami, tworząc także własne instrumenty prawne w tym zakresie. Zgodnie z traktatami Wspólnot Europejskich i Traktatem o UE, to same kraje członkowskie odpowiadają za zapewnienie u siebie bezpieczeństwa i porządku publicznego, m. in. więc za walkę z handlem ludźmi. Jednakże ciężar i transgraniczność tego przestępstwa uzasadnił, iż indywidualne zajęcie się tym problemem jest niewystarczające. Konieczne stało się rozwiązanie całościowe.

1. Decyzja Ramowa
Zapleczem prawnym Wspólnoty dla walki z handlem ludźmi jest Decyzja Ramowa 2002/629/WSiSW w sprawie zwalczania handlu ludźmi z 19 lipca 2002 roku (Dz.U. L 203, 01/08/2002 P, 0001-0004). Ma ona uzupełnić dotychczasowe rozwiązania oraz wzmocnić postanowienia Konwencji Narodów Zjednoczonych Przeciwko Międzynarodowej Przestępczości Zorganizowanej wraz z Protokołem o Zapobieganiu, Zwalczaniu oraz Karaniu za Handel Ludźmi, w Szczególności Kobietami i Dziećmi. Decyzja zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia w ich prawie wewnętrznym możliwości ścigania i karania czynów, które mieszczą się w definicji handlu ludźmi. Z decyzji wynika obowiązek penalizacji wszystkich form przestępstwa handlu ludźmi, a także usiłowania jego popełnienia.
W Decyzji ramowej odniesiono się m. in. do ochrony i pomocy dla ofiar handlu ludźmi. Szczegółowo kwestie te reguluje jednak Dyrektywa Rady UE w sprawie dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom państw trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub podlegali działaniom ułatwiającym nielegalną imigrację, a którzy współpracują z właściwymi władzami, z dnia 29 kwietnia 2004 roku (Dz.U. L 261, 06/08/2004, 0019-0023). Krytykowanym rozwiązaniem powołanej dyrektywy jest pozostawienie państwom członkowskim określenia szczegółów w zakresie poziomu ochrony gwarantowanej ofiarom, co skutkuje różnicami w standardach.

Więcej:
eur-lex.europa.eu
ec.europa.eu/justice_home
eur-lex.europa.eu/smartapi


2. Stanowisko Parlamentu Europejskiego

Na konieczność pomocy ofiarom oraz przyspieszenia wdrażania postanowień Dyrektywy zwróciła uwagę w swym sprawozdaniu posłanka Edit Bauer. Parlament Europejski, przyjmując sprawozdanie, wezwał państwa członkowskie do zagwarantowania ofiarom, niezależnie od tego, czy współpracują one z właściwymi organami, czy też nie, dostępu do krótkoterminowego statusu pobytowego, z uwzględnieniem trwającego przynajmniej 30 dni okresu refleksji/rekonwalescencji, a także dostępu do informacji o procedurach prawnych i administracyjnych w języku zrozumiałym dla ofiar, wraz z bezpłatną pomocą prawną.

Więcej:
www.europarl.europa.eu

3. Instrumenty walki z przestępstwem
Rozwiązania legislacyjne nie są wystarczające dla zwalczania przestępstwa handlu ludźmi. Konieczne było stworzenie narzędzi i instrumentów służących wzmacnianiu polityki w zakresie walki z tym przestępstwem.


3.a Deklaracja Brukselska – standardy i dobre praktyki
Środkiem mającym przysłużyć się walce z przestępstwem handlu ludźmi jest przyjęta w 2002 roku Deklaracja Brukselska. Dokument ten zawiera listę standardów i dobrych praktyk zalecanych krajom członkowskim, służących poprawie skuteczności walki z procederem handlu ludźmi. Podkreśla się w nim ogromną wagę wymiany informacji, programów pomocy i kampanii promocyjnych, mających charakter także prewencyjny. Wskazuje się konieczność badania przyczyn handlu ludźmi, podnoszenia świadomości społecznej, tak by móc zapobiegać temu procederowi.

Więcej
ec.europa.eu/justice_home

3.b Europejskie Forum Zapobiegania Przestępczości Zorganizowanej
W maju 2001 r. Komisja UE uruchomiła Europejskie Forum na rzecz Zapobiegania Przestępczości Zorganizowanej w celu omawiania nowych metod zapobiegania przestępczości zorganizowanej. W ramach tej struktury krajowe organizacje odpowiedzialne za przestrzeganie prawa, grupy biznesowe i profesjonalne, badacze naukowi, organizacje pozarządowe i społeczeństwo obywatelskie regularnie omawiają problem handlu ludźmi.
Więcej:
ec.europa.eu/justice_home
ec.europa.eu/justice_home/key_issues/human_trafficking/

3.c Programy finansowe
Istotnym narzędziem walki z problemem są także programy finansowe. Szczególnym z punktu widzenia walki z handlem kobietami jest program Daphne, dotyczący przemocy wobec kobiet, z którego budżetu finansuje się walkę z handlem kobietami. Do ogólnych celów najnowszej fazy programu – Daphne III – zaliczono m.in. wspieranie działań mających na celu zwalczanie handlu ludźmi. Na realizację fazy (okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2013 r.) ustalono środki finansowe w wysokości 116,85 mln EUR.

Więcej:
prawo.lex.pl/akty
www.europarl.europa.eu/news

3.d Grupa Ekspertów
Ważnym krokiem, mającym na celu ocenę skali zjawiska handlu ludźmi oraz zapewnienie Komisji pomocy w tworzeniu dalszych inicjatyw polityki w tej dziedzinie, było powołanie w dniu 25 marca 2003 roku Grupy Ekspertów do Walki z Handlem Ludźmi. Efektem pierwszych prac i jedenastu spotkań owej grupy konsultacyjnej było przygotowanie raportu zawierającego ocenę zjawiska handlu ludźmi w Europie i jego uwarunkowań, a także rekomendacji dla organów Unii i państw członkowskich.

Więcej:
eur-lex.europa.eu/LexUriServ/

4. Podsumowanie działań podjętych przez państwa
W najnowszym dokumencie Parlamentu Europejskiego – Rezolucji w sprawie strategii zapobiegania handlowi kobietami i dziećmi narażonymi na wykorzystywanie seksualne ( - dokonano swoistego podsumowania dotychczasowych kroków, podjętych w celu walki z przestępstwem handlu ludźmi.
Parlament stwierdził, że pomimo Traktatów, przyjętych już licznych kroków legislacyjnych oraz poczynionych deklaracji politycznych, jak Deklaracja Brukselska z 2002 r., które podkreślają polityczny priorytet zwalczania handlu ludźmi, a w szczególności kobietami i dziećmi, nie poczyniono żadnych realnych i zauważalnych postępów w tej kwestii.

Więcej:
www.europarl.europa.eu/sides

4.a Cele i postanowienia
W związku z tym podkreślono, iż nadeszła najwyższa pora, aby wyznaczyć jasne i konkretne cele tak, aby zmniejszyć o połowę liczbę ofiar handlu ludźmi w ciągu najbliższych dziesięciu lat. Za najwyższy i nadrzędny cel postawiono jednak całkowite i jak najszybsze wyeliminowanie tej formy przestępczości.
Parlament wskazał, że „czynnikami napędzającymi” handel kobietami są: ubóstwo, wykluczenie społeczne, bezrobocie, brak wykształcenia, korupcja, dyskryminacja i przemoc wobec kobiet. Tylko promowanie równości płci we wszystkich politykach UE oraz wdrażanie krajowego ustawodawstwa dotyczącego równych szans pozwoli więc na efektywną walkę z procederem Walka ta ma szansę zakończyć się wygraną wyłącznie przy całościowym, zintegrowanym i wielodyscyplinarnym podejściu i współpracy na szczeblu państw UE i na szczeblu ogólnoświatowym.

Więcej:
www.europarl.europa.eu/news/

Powołana rezolucja oraz wcześniejsze regulacje, instytucje i programy w wielkim stopniu skierowane są do kobiet (a także do dziewczynek – dzieci) gdyż to właśnie ich, jak już zostało zaznaczone, w przeważającej mierze dotyczy problem przestępstwa handlu ludźmi. To one są częstokroć ofiarami tego uwłaczającego godności i praw człowieka przestępstwa. Walka z nim stanowi jedno z najpoważniejszych wyzwań XXI wieku i jest wyzwaniem nie tylko dla Unii Europejskiej, ale i całego świata.

Literatura i dokumenty:
Bauer E., Sprawozdanie w sprawie zwalczania handlu ludźmi – zintegrowane podejście oraz propozycje planu działania, A6-0368/2006
Czarna księga kobiet, red. – Ch. Ockrent Warszawa 2007
Decyzja ramowa Rady nr 2002/629/WSiSW z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi, Dziennik Urzędowy L 203
Dyrektywa w sprawie dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom państw trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub wcześniej byli przedmiotem działań ułatwiających nielegalną imigrację, którzy współpracują z właściwymi organami z dnia 29 kwietnia 2004 r., Dziennik Urzędowy L 261
Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa, Handel ludźmi
Lasocik Z. - red., Handel ludźmi. Zapobieganie i ściganie, Warszawa 2006
Rezolucja w sprawie strategii zapobiegania handlowi kobietami i dziećmi narażonymi na wykorzystywanie seksualne P6_TA(2006)0005